Fausto Coppi

In de moderne marketing-kretologie is Fausto Coppi een merk, een icoon. Een idool in de lijn van Elvis Presley, John Lennon, Mick Jagger en Madonna. Een man die de massa aansprak en bepaald niet alleen de wielerliefhebbers. In Italië wordt hij nog steeds aanbeden en er is nu zelfs een stichting die zijn verleden levend houdt door middel van de restauratie van zijn geboortehuis en het uitbrengen van een kalender.

Al enige tijd timmert het Consorzio Turistico Appennino Ligure aan de weg met liet project Terre di Fausto Coppi. Het Consorzio is een heemkundig genootschap dat het natuurlijke en culturele erfgoed van dit deel van de Piemonte wil beschermen en promoten. Daarnaast wil zij de streek economisch in de vaart der Europese volkeren opstoten, waarbij het benadrukken van de eigen identiteit een voorname plaats inneemt. Dat is een verschijnsel dat je steeds meer ziet (zie het Baskenland, Catalonië, Bretagne, Vlaanderen en bij ons Friesland) naarmate de Europese eenwording zich meer en meer voltrekt. De Piemontesi hebben in de persoon van Fausto Coppi een ideale vaandeldrager gevonden. De vroegere renner is internationaal gekend en boezemt nog steeds bij iedereen bewondering in. Vandaar de bijna devote benadering van de Terre di Fausto Coppi, de geboortegrond van de kampioen. Hier vertelt elk straatje, elke heuvel, elke beek een romantisch verhaal: een kasteel, een Mariabeeld, een kerk, een slagveld.

Fausto’s geboortehuis
In dat arcadische landschap ligt het plaatsje Castellania, waar nog altijd het geboortehuis van Fausto Angelo Coppi staat. Op 15 september 1919 werd hij geboren in het boerengezin van Domenico en Angiolina Coppi. 1919, een prachtig jaartal, waar ooit John Cale (vroeger de voorman van de al net zo legendarische rockband The Velvet Underground) een hartverscheurend mooi album aan wijdde. 1919, het jaar dat al de kiemen in zich droeg van de Tweede Wereldoorlog en dat dus een sleuteljaar was in de geschiedenis van de twintigste eeuw. Het was ook het eerste naoorlogse jaar, de aanzet tot de roaring twenties, waarin het door de Eerste Wereldoorlog verscheurde Europa onder woest feestgedruis zijn wonden likte. En het was het jaar waarin de destijds 36-jarige Benito Mussolini zijn eerste Fasci Italiani di Combattimento oprichtte. Antidemocratische en nationalistische agitatiegroepen, die Mussolini (ook al zo’n Italiaans idool, maar dan van het verkeerde soort) in 1922 in staat stelden via de beruchte Mars op Rome de macht te grijpen. In dat politiek onstabiele klimaat zag Fausto Coppi het levenslicht. Coppi’s carrière werd door de Tweede Wereldoorlog in twee stukken geknipt. Hij won in zijn loopbaan slechts twee maal de Ronde van Frankrijk, maar het blijft de vraag hoeveel deze grootste onder de groten (sorry, Eddy Merckx…) er had kunnen winnen als de al in 1919 gezaaide kiemen van het geweld niet in 1939 waren ontbolsterd. Hetzelfde geldt overigens voor zijn grote rivaal Gino Bartali, die nog steeds in volle glorie leeft in zijn wonderschone Toscane. Coppi had twee zusters en twee broers, onder wie de dramatisch tijdens een koers verongelukte Serse, die in 1949 ex aequo met de Fransman André Mahé tot winnaar van een tumultueus verlopen Parijs-Roubaix werd uitgeroepen. Fausto werd thuis een beetje als een zorgenkind gezien. Moeder Angiolina vond dat haar zoon te lange en te magere benen had en vooral een te smalle borst. Om hem aan te laten sterken, zocht ze een baantje voor hem bij slager Merlani in Novi Ligure, een plaatsje aan de Middellandse Zee. Fausto kon daar slagersjongen worden, wat voornamelijk inhield dat hij op een loodzware slagersfiets bestellingen bij klanten van Merlani moest afleveren.

Fatale echtbreuk
Op dezelfde fiets ging hij elke ochtend van het in de Ligurische heuvels gelegen Castellania naar zijn werk in Novi Ligure en ‘s avonds dus bergop weer terug. Waarschijnlijk stuiten we hier op de basis van zijn latere explosies op de racefiets. Was dat later ook niet zo met de Amsterdamse slagerszoon Peter Post? Bovendien kwam Coppi door zijn werk in aanraking met Costante Girardengo, de campionissimo-in-ruste. Girardengo was maar liefst zesvoudig winnaar van Milaan-San Remo, drievoudig winnaar van de Ronde van Lombardije en tweevoudig winnaar van de Giro d’Italia. Deze Girardengo was een van de trouwste klanten van Coppi’s baas Merlani en hij besmette de jonge en ontvankelijke Fausto met de wielerbacil. Het was de eerste belangrijke ontmoeting in zijn sportleven. Van zijn bij Merlani verdiende lires kocht hij een tweedehands racefiets. Op 1 juli 1936 maakte hij in Novi Ligure zijn debuut als coureur, maar het duurde tot 1938 voor hij zijn eerste koers won. Dat wapenfeit werd opgetekend in Castelletto d’Orba en een jaar later was hij, nog geen twintig jaar oud, al professional. Inmiddels had Coppi de tweede belangrijke ontmoeting in zijn carrière gehad: de blinde ex-bokser en masseur Biaggio Cavanna, net als Girardengo woonachtig in Novi Ligure. Deze immer met een donkere zonnebril getooide mysterieuze figuur speelde gedurende de hele carrière van Coppi een belangrijke rol op de achtergrond. Vooral door hem was Coppi een van de eerste renners die zich op medisch vlak (een eufemisme voor gebruik van stimulerende middelen), maar ook op het gebied van uitgekiende training optimaal liet begeleiden. Mede daardoor stak Coppi in de tweede helft van de jaren veertig en de eerste helft van de jaren vijftig soms met kop en schouder boven zijn rivalen uit. Maar net zo goed kwam het voor dat hij geplaagd werd door ravijndiepe inzinkingen. Daarnaast werd hij door zijn toch wat fragiele bouw (dat had zijn moeder Angiolina wel degelijk goed gezien) geteisterd door allerhande breuken en blessures. Een keerpunt in zijn leven was het wereldkampioenschap in 1953 in Lugano, waar hij weer eens al zijn rivalen verpletterde om vervolgens op het erebordes voor het eerst met zijn minnares Giuliana Occhini Locatelli te worden vereeuwigd. Het leidde tot een echtbreuk met zijn eerste vrouw Bruna en tot een hevige polemiek in het destijds nog zeer vrome rooms-katholieke Italië. Bovendien kostte het Fausto een kapitaal aan juridische kosten en alimentatie, want Fausto en Bruna hadden een dochter. Mede daardoor kon Coppi geen afscheid nemen van de wielersport en dat leidde met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid tot zijn vroegtijdige dood op 2 januari 1960. Coppi was op 18 december doodziek teruggekeerd uit Burkina Faso (destijds nog Opper Volta genoemd), waar hij – naar achteraf bleek – een malaria had opgelopen. Zijn arts onderkende het gevaar niet, waardoor hij – verzwakt door zijn langdurige loopbaan, door het gebruik van stimulerende middelen kunstmatig verlengd – op 40-jarige leeftijd overleed. Net als Marilyn Monroe en John Kennedy veel te vroeg, maar daardoor wel eeuwig jong en dus prima geschikt voor een postume rol als idool. Fausto! Hoor hoe het onweert terwijl jouw kist genadeloos in de aarde verzinkt! Het is het smartelijke teken dat alles, alles nu voorgoed voorbij is. Volgens Martin Ros zijn dit de woorden die zijn grote rivaal Gino Bartali tijdens de begrafenis van Fausto Coppi met verstikte stem uitsprak. Coppi werd begraven op 4 januari 1960 en duizenden volgden de baar, terwijl het stilletjes sneeuwde in Castellania.

Advertenties